Eğitilebilir ve Öğretilebilir Çocuklar

Mental Reterdasyon

Mental Motor Reterdasyon:Mental-motor gelişim yapısal ve çevresel faktörler arasındaki etkileşimin sonucu olarak çocuğun işlevlerinin değişmesi ve artmasıdır. Normal çocuklarda gelişme hep aynı sırayı izler. Ancak gelişimsel işlevlerin başarıldığı yaşlar arasında bazı bireysel farklılıklar görülebilir. Normal sınırlar içinde kalan bu değişkenlik, genetik özelliklerden, sosyokültürel düzeyden, ayrıca çocuğun cinsiyeti, kişilik özellikleri, aile içindeki sırası, yatırıldığı veya oturtulduğu pozisyon gibi çeşitli faktörlerden etkilenir. Genetik etmenler arasında anne-babanın zeka düzeyleri, çevresel etkenler arasında beslenme, ve beş duyu ile elde edilen deneyimler başta gelir.Çocuklarda gelişme geriliklerine çok sık rastlanır. En sık nedenlerden olan doğuştan olan bozukluklar ya da çok düşük doğum ağırlığı  söylenebilir. Gelişme geriliği gelişimin tüm alanlarını (dil, sosyal, motor, el becerisi vs.. ) ya da belirli alanlarını kapsayabilir. Genel olduğunda çoklukla santral sinir sisteminden (SSS) kaynaklanan bir bozukluktur ve mental-motor retardasyon olarak adlandırılır. Daha seçici olan gerilikler sıklıkla sadece nörolojik nedenlerden değil, sistemik hastalıklardan, ortopedik veya psikojenik sorunlardan kaynaklanabilir.Her çocukta yaşıtları ile karşılaştırma yapılarak mental ve motor gelişim basamakları değerlendirilmelidir

Down Sendromu

Otizm

Öğrenme Güçlüğü:Özel öğrenme güçlüğü, bir çocuğun zekası normal yada normalin üstünde olmasına rağmen dinleme, düşünme, anlama,kendini ifade etme, okuma-yazma veya matematik becerilerinde yaşıtlarına ve zekasına oranla düşük başarı göstermesidir. Öğrenme güçlüğü gelişimsel bir sorundur. Öğrenme ve algılama sorunu çocuğun doğumu ile başlar. Eğitim süreci içinde edinilemez. Özel öğrenme güçlüğü yaşam boyu süren bir bozukluktur. Dil gelişimi ve kullanımı, konuşma, okuma-yazma, matematik becerilerini etkileyen bir sorun olduğu için, bireyin eğitimini, mesleğini, sosyal ilişkilerini, günlük aktivitelerini, benlik saygısını etkiler. Çocuğun zihinsel yeteneği olmasına rağmen, akademik açıdan gerilik göstermesi, öğrenme güçlüğünün en çarpıcı özelliğidir. Birçok çocuk için öğrenme güçlüğü okula başladıklarında ve akademik beceriler kazanmakta başarısız olduklarında göze çarpar.Özel öğrenme güçlüğünün okul öncesi dönemde görülen belirtileri:Dil gelişiminde gecikme ve konuşma bozuklukları görülür. Konuşmayı öğrenme de güçlük,kelimeleri doğru telaffuz etmekte güçlük, kelime dağarcığının yaşıtlarına göre zayıf olması gibi belirtiler görülür.Kavram gelişimi yavaştır.Motor gelişiminde sorunlar görülür. Öz bakım becerilerini öğrenmekte güçlük, düğme iliklemeyi öğrenememe, sakarlık gibi yetersizlikler görülür.Bellek ve dikkat problemleri görülür. Sayıları, alfabeyi, haftanın günlerini öğrenmekte güçlük yaşarlar.Özel öğrenme güçlüğünün ilkokul döneminde görülen belirtileri:Özel öğrenme güçlüğü, birçok çocuk okula başladıklarında ve akademik becerileri kazanmakta başarısız olduklarında saptanır.Akademik beceriler: Okul başarısı yaşıtlarına ve zekasına oranla düşüktür. Okul başarısı değişkenlik gösterir, bazı derslerde başarısı normal ve normal üstü iken bazı derslerde düşüktür.Okuma becerisi: Okuma hız ve tonlama açısından yaşıtlarından geridir, harf-ses uyumu gelişmemiştir, bazı harflerin seslerini öğrenemez, harfin şekli ile sesini birleştiremez, kelimeleri hecelerken ya da harflerine ayırırken zorlanır.Yazma becerisi: Yaşıtlarına oranla el yazısı okunaksız ve çirkindir, sınıf düzeyine göre yazı yazması yavaştır, yazarken bazı harf ve sayıları, kelimeleri ters yazar, karıştırır.( b-d, m-n, ı-i, 2-5, d-t, ğ-g, g-y, ve-ev gibi ), yazarken bazı harfleri, heceleri atlar yada harf/hece ekler, sınıf düzeyine göre yazılı imla ve noktalama hataları yapar. Küçük- büyük harf, noktalama, hece bölme hataları, yazarken kelimeler arasına hiç boşluk bırakmaz yada bir kelimeyi iki-üç parçaya bölerek yazar. Örneğin (Ka lem), (ya pa bil mek) gibi.Matematik  becerileri: Matematikte zorlanır, dört işlemi yaparken yavaştır ve yanlış yapar, problemi çözüme götürecek işleme karar veremez, sayı kavramını anlamakta güçlük çeker, bazı aritmetik sembolleri öğrenmekte zorlanır, karıştırır, akranlarına göre çarpım tablosunu öğrenmekte geridir.Çalışma alışkanlığı: Ev ödevlerini almaz, eksik alır, ev ödevlerini yaparken yavaş ve verimsizdir, ders çalışırken yavaş ve verimsizdir, ders çalışırken sık sık ara verir, çabuk sıkılır.Organize olma becerileri: Odası, çantası, eşyaları ve giysileri dağınıktır. Defter ve kitaplarını kötü kullanır ve yırtar, yazarken gereksiz satır atlar, boşluk bırakır, sayfanın belirli bir kısmını kullanmaz, zamanını ayarlamakta güçlük çeker, düşüncelerini organize edemez.   Yönetim becerileri: Sağ- sol kavramlarını karıştırır, yönünü bulmakta zorlanır, doğu-batı, kuzey-güney kavramlarını karıştırır. Alt-üst, ön-arka kavramlarını karıştırır, zamana ilişkin kavramları (dün-bugün önce-sonra gibi) karıştırır. Gün ay, yıl, mevsim kavramlarını karıştırır. Saati öğrenmekte zorlanır.Sıraya koyma becerisi: Dinlediği, okuduğu bir öyküyü anlatırken öykünün sırasına uygun anlatmakta zorlanır haftanın günlerini, ayları, mevsimleri doğru saysa bile aradan sorulduğunda (……..dan önce hangi gün gelir,marttan sonra hangi ay gelir, haftanın dördüncü günü hangisidir gibi) yanıtlamakta zorluk çeker, yada yanlış yanıtlar. Belirli sırayla yapılması gereken işlerin sırasını karıştırır.Sözel ifade becerisi: Duygu ve düşüncelerini sözel olarak ifade etmekte zorlanır, serbest konuşurken düzgün cümleler kurmakta zorlanır, sınıfta sözel katılımı sınırlıdır, bazı harflerin seslerini doğru olarak telaffuz edemez.Motor beceriler: Top yakalama, ip atlama gibi hareket ve oyunlarda yaşıtlarına oranla başarısızdır. Sakardır, düşer, yaralanır, istemeden bir şeyler kırar. Çatal-kaşık kullanmakta, ayakkabı-kravat bağlamakta zorlanır, ince motor becerilere dayalı işlerde (düğme ilikleme, makas kullanma,boncuk dizme gibi) zorluk çeker.

Dikkat Eksikliği-Hiperaktivite: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite bozukluğu,  bireyin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik, istekleri erteleyememe (impulsivite) ve dikkat sorunları  ile kendini gösteren bir psikiyatrik bozukluktur. Bu bozukluğun 3 temel belirtisi vardır:Dikkat eksikliği, Aşırı hareketlilik, Dürtüsellik .Dikkat Eksikliği,  dikkat süresinin ve yoğunluğunun bireyin yaşına göre olması gerekenden süreden  az olmasıdır. Dikkatin belirli  bir noktaya toplanamaması ve  kolayca dağılması, dağınıklık, unutkanlık, eşyaları kaybetme gibi belirtilerle kendini gösterir.  Dikkat eksikliğinde sorun dikkat edememek değil, dikkatin belirli bir noktaya odaklanamamasıdır. Bu tür bireyler aynı anda tüm uyaranlara birden dikkat ederler bu nedenle belirli bir işle uğraşırken başka bir uyarıcı kolaylıkla dikkatin dağılmasına neden olur. O anda uğraştıkları işi bırakıp bir başka işe yönelebilirler.  Dikkat süresi ve yoğunluğu, her yaşta farklıdır. Beş- altı yaşlarındaki  bir çocuk için normal kabul edilebilecek dikkat süresi, on iki yaşındaki bir çocuk için kısadır.Bu nedenle her birey kendi yaş dilimi içinde değerlendirilmelidir.Aşırı hareketlilik (hiperaktivite), bireyin yaşından ve gelişim düzeyinden beklenmeyecek düzeyde hareketli olmasıdır. Aşırı hareketli olan kişiler uzun süre yerinde oturamazlar. Otururken elleri ayakları kıpır kıpırdır, çoğu zaman hareket halindedirler ve çok konuşurlar.Dürtüsellik, genel olarak, bireyin kendisini kontrol edebilmesinde bir sorunun olmasıdır. Bu tür bireyler yapacakları şeyin sonucunu düşünmezler, akıllarına geleni hemen yaparlar ya da hemen söylerler. Acelecilik, istekleri erteleyememe, söz kesme, sıra bekleyememe gibi özellikleri olan kişilerde, bu sorunun olduğu düşünülür.Temel Belirtiler:Bir kişide dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun varlığından söz edebilmek için belirtilerin yedi yastan önce başlaması, birden fazla ortamda görülmesi, sürekli olması ve kişinin günlük yaşamını etkileyecek boyutta olması gerekir. 7 yaştan önce başlamış olmalıKalıcı ve sürekli olmalı (en az 6 aydır)Birden fazla ortamda görülmeli (hem ev hem okul) Tanı Nasıl Konulur ?Bu sorunun tanısı için önce aileden çocuğun detaylı gelişim öyküsü ve davranışlarıyla ilgili bilgiler alınır. Ayrıca aileden tanı için kullanılan bazı ölçekleri doldurması istenir. Çocuk bireysel olarak muayene edilir, dikkat ve diğer becerileri değerlendiren testler yapılır. Bunların dışında çocuk okula gidiyorsa, öğretmenlerinden davranışları ve akademik durumu hakkında bilgiler alınır. Öğretmenlerin de doldurduğu bazı ölçekler vardır. Sonuç olarak aile, öğretmen ve hekimin değerlendirmeleri birleştirilerek bu tanıya ulaşılır.Tüm bu değerlendirmeler dışında kesin tanı için uygulanabilecek bir laboratuar ya da görüntüleme yöntemi yoktur. Beyin EEG haritalama yöntemi gibi bazı yöntemler henüz kesin tanıya ulaştıracak kadar güvenilir değildirler. Önemli olan çocuğun klinik olarak bu tanıyı alıp almadığıdır.Nasıl Tedavi Edilir ?Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun tedavisinde ilaç, anne baba eğitimi, öğretmen eğitimi ve çocuğun bireysel terapisi birlikte kullanılmaktadır. Bu yöntemler içinde en etkin ve en kısa sürede yanıt veren tedavi ilaç tedavisidir.Bu çocuklara karşı uygun davranış biçimi,ailelere karşı destek sağlama, çocuklara karşı kararlı tutarlı davranma, cezalandırma yerine olumlu gelişmeleri ödüllendirmeyi ön planda tutan bir davranış şekli iyi neticeler verir.   Ancak çocuğun, anne babanın ve öğretmenin bu konudaki eğitimi, tedavinin etkinliği ve kalıcılığı için önemlidir. Uzun süreli bir sorun olduğu için tedavi planı da uzun süreli ve çocuğa özel olmalıdır.Tedavisinde kullanılmakta olan uyarıcı ilaçlar, normalde de beyinde bulunan ve davranışı etkileyen bazı kimyasal maddelerin (dopamin ve noradrenalin) beyindeki miktarlarını düzenleyerek dikkati dağıtan uyaranların süzgeçten geçirilmesine yardımcı olurlar. Beyindeki dikkat ve davranışların kontrolüyle ilgili olan bölgeleri etkin hale dönüştürür, böylece dikkatin dağılmasını önler ve davranışların daha kontrollü olmasını sağlarlar. Uyancı ilaçların dikkat ve davranış. kontrolü üzerine olumlu etkisi, ilaç kullanıldığı sürece devam eder. Beyinde var olan yapısal ve işlevsel farklılığı tamamen ortadan kaldıramazlar. Bu nedenle uzun süreli olarak kullanmaları gerekmektedir. Ancak ilaçlar kullanılırken diğer tedavi yaklaşımları da uygulanırsa (anne baba eğitimi, okulda, evde davranış kontrolü ve bireysel tedavi gibi) tedavinin etkileri ilaç kesildikten sonra da devam edebilmektedir.

Bedensel Engel:Nörolojik sistemle ilgili yetersizlikler ( beyin felci, spina bfida, çocuk felci, çoklu skleroz, omurilik zedelenmesi, travmatik beyin yaralanmaları ) , kas-iskelet sistemi ile ilgili yetersizlikler ( kas hastalığı, kol bacak eksikliği, kalça çıkığı, doğuştan şekil bozukluğu, romatoid artrit, ateşli romatizma) , sağlık bozuklukları ( epilepsi, astım )  bedensel engelli oluşturmaktadır .Ortopedik ya da sağlık yetersizlikleri ; doğum öncesi , doğum sırası  ve doğum sonrası nedenler olmak üzere üç dönemde incelenmektedir.Doğum öncesi nedenler ; kalıtım, hamilelik sırasında röntgen ışınlarına maruz kalma, anne-baba arasındaki kan uyuşmazlığı olması, annenin yaptığı doğum sayısının fazla olması, hamilelikte geçirilen hastalıklar, hamilelikte kötü ve yetersiz beslenme, hormonal bozukluklar, travmalar, hamilelikte kullanılan ilaçlar, annenin alkol ve madde bağımlılığı, hamilelikte yaşanan duygusal travmalar, annede şeker hastalığı gibi sistemik bir hastalığın olması gibi nedenleri içermektedir.Doğum sırasındaki nedenler; Zor doğuma bağlı olarak gelişen doğum travmaları, annenin leğen kemiğinin dar olması, doğum sırasında bebeğin yan yada ters gelmesi, erken yada geç doğum, çoğul gebelik, kordon dolanması, bebeğin düşürülmesi gibi nedenler çocukta bir takım yetersizliklere neden olmaktadır.Doğum sonrası nedenler; Çocuğun herhangi bir kazaya maruz kalması, ateşli bir hastalık geçirmesi, bulaşıcı bir takım hastalıklar, geçirmiş olduğu bir takım travmalar ( duygusal ve fiziksel) bireyde yetersizliklere neden olmaktadır

Konuşma Bozukluğu

Serabral Paralizi(CP):Serebral Paralizi’nin (SP) literatürde bir çok tanımı vardır. Ancak çok genel anlamıyla bir tanım yapacak olursak, doğum öncesi, doğum sırasında ya da doğum sonrası herhangi bir nedenle beynin hasar görmesi sonucu oluşan motor (ve bazı durumlarda mental) bozukluktur.SP adale tonusunda bozukluk, duruş bozukluğu ve bozuk hareket görünümüyle karşımıza çıkar. SP gelişimsel bir bozukluktur. Motor fonksiyonlarda bozukluğun yanında, duyu bozukluğu, gözde kayma, titreme gibi bozukluklar, zeka geriliği (mental retardasyon), davranış bozuklukları, öğrenme güçlükleri, dil-konuşma bozuklukları ve ağız-diş problemleri de görülebilir.SP’nin tanımı ve tedavisinde önemli bir araştırmacı fizyoterapist olan Bobath, SP’yi "henüz gelişmemiş beyinde ortaya çıkan lezyonun santral (merkezi) sinir sistemi oluşumunu etkilemesi" olarak tanımlamaktadır. Beyinde motor bölgenin (kol-bacakların tam kullanımı, yürüme, yemek yeme, merdiven çıkma gibi günlük yaşamı sürdürmeye yarayan hareket yeteneğini sağlayan beyin bölgesi) gelişimi 7-8 yaşlarında tamamlanır. Hamilelik döneminin başlangıcından 7-8 yaşlarına kadar beyinde oluşabilecek herhangi bir problem bu bölgenin fonksiyon bozukluğu olarak karşımıza çıkar. Ortaya çıkan tablo ise Serebral Paralizi olarak adlandırılır. SP’de beyin hasarı ilerleyici değildir. Fakat ortaya çıkan sorun ömür boyu devam eder.

İşitme Engelliler